Pagina wordt geladen
Friluftsliv
Als het in Nederland regent, waait of koud is, zijn we al snel geneigd om kinderen binnen te houden. In Scandinavië kijken ze daar vaak anders naar. Daar is buiten zijn niet alleen een pauze van het leren, maar juist een vorm van leren.
Kinderen gaan er het hele jaar door naar buiten. Ook als het koud is, regent of sneeuwt. Ze krijgen de ruimte om te klimmen, ontdekken, vies te worden, risico’s te nemen en hun grenzen te verkennen. Niet ondanks het weer, maar mét het weer.
Een begrip dat hier mooi bij past is het Scandinavische friluftsliv (spreek uit: free-loefts-lief). Letterlijk betekent het ‘leven in de vrije lucht’. Het is geen sport of lesmethode, maar een manier van leven waarin buiten zijn, natuur en eenvoud centraal staan.
Friluftsliv draait om buiten zijn zonder dat daar altijd een prestatie tegenover hoeft te staan. Wandelen, spelen, bouwen, ontdekken of gewoon ergens zijn. Regen, wind en kou zijn daarbij niet automatisch redenen om naar binnen te gaan. Ze horen bij de ervaring.
Van slecht weer naar ander weer
Want wat noemen we eigenlijk slecht weer? Voor een volwassene is een flinke regenbui misschien vooral onhandig. Voor een kind betekent diezelfde bui plassen om in te springen, modder om mee te bouwen en water dat ineens overal stroomt.
Wind maakt fietsen zwaarder, maar laat ook bladeren vliegen. Sneeuw maakt een sportveld misschien onbespeelbaar voor de geplande training, maar verandert het tegelijkertijd in een compleet nieuwe speelomgeving.
De omstandigheden veranderen en daarmee veranderen de mogelijkheden om te spelen.
RUIG; naar buiten, het hele jaar door
Zelf heb ik dat ervaren bij Ruig, een initiatief van Marieke Zweers waarbij we met kinderen de natuur in gingen. Geen strak programma zoals kinderen dat al kennen van school, sport of muziekles, maar ruimte om te ontdekken, uit te razen en grenzen te verleggen.
We rolden van duinen, sjouwden met zware takken, sprongen van omgevallen bomen, bouwden hutten en stampten in plassen. We ontdekten planten en dieren en ruimden onderweg het afval op dat we tegenkwamen. Slecht weer bestond eigenlijk niet.
We gingen het hele jaar naar buiten. Juist doordat het weer en de seizoenen steeds veranderden, zag dezelfde plek er iedere keer anders uit en ontstonden er nieuwe mogelijkheden om te spelen.
Regenpak en laarzen aan. Want vertel een kind maar eens dat een enorme modderplas een probleem is.
Ruimte voor avontuur
Ook in Nederland zijn er plekken waar deze manier van denken zichtbaar wordt. Bij avontuurlijke speelplekken zoals Het Woeste Westen in Amsterdam en avonturenspeeltuinen waar kinderen met hout, water, zand, modder en andere losse materialen aan de slag kunnen, staat niet vooraf vast wat een kind moet doen.
En juist daarin zit de kracht. Kinderen bedenken zelf, ze bouwen, proberen en vallen. Ze lossen problemen op en ze helpen elkaar. En soms ontdekken ze dat iets wat ze eerst spannend vonden, ineens wél lukt. Dat is bewegen, maar tegelijkertijd ook leren.
We hoeven niet allemaal naar Scandinavië te verhuizen of iedere kinderopvang om te bouwen tot een natuurterrein. Het begint met anders kijken naar buiten bewegen.
Niet meteen zeggen: “Het regent, dus we blijven binnen.” Maar vragen: “Het regent. Wat kunnen we vandaag buiten doen wat gisteren niet kon?”
Niet ieder risico onmiddellijk wegnemen, maar kinderen helpen om risico’s te leren inschatten. Niet ieder spel vooraf organiseren, maar af en toe ruimte laten waarin kinderen zelf bepalen wat er ontstaat. En niet direct ingrijpen wanneer kinderen iets anders doen dan wij hadden bedacht.
Het weer hoeft niet mee te werken om buiten te kunnen spelen. Wij moeten vooral leren om mét het weer mee te spelen.
