Eerst landen, dan groeien
De zomervakantie voelt voor veel kinderen als een veilige bubbel. Geen schoolbel, geen volle agenda, maar tijd met ouders, familie en vriendjes. Op de camping ontstaan nieuwe vriendschappen soms vanzelf tijdens een potje rond de tafel, op het voetbalveldje of bij het zwembad. Alles voelt net wat vrijer en ongedwongener.
En dan begint het nieuwe schooljaar. Voor het ene kind betekent dat terug naar een bekende klas en vertrouwde leerkracht. Voor het andere kind begint er een compleet nieuwe wereld: een nieuwe school, een nieuwe groep, nieuwe kinderen en nieuwe leerkrachten. Allemaal met hun eigen gewoontes, verwachtingen, regels, normen en waarden.
Dat vraagt nogal wat van een kind. En wanneer de schooldag voorbij is, staat er soms nog een nieuwe omgeving te wachten: de BSO. Misschien een andere groep, nieuwe pedagogisch professionals, onbekende kinderen en opnieuw andere afspraken en verwachtingen.
Juist in die eerste weken is het daarom belangrijk dat we niet alleen kijken naar wat een kind doet, maar vooral naar wat een kind nodig heeft.
Ieder kind landt op zijn eigen manier
In het werken met kinderen begint goede begeleiding bij echt kijken. Een kind zien, signalen herkennen en proberen te begrijpen welke behoefte er achter gedrag schuilgaat. Niet ieder kind stapt immers even gemakkelijk een nieuwe groep binnen. Waar het ene kind direct aansluiting zoekt en overal aan mee wil doen, kijkt een ander eerst liever de kat uit de boom. En beide is oké.
Een succesvolle start op de BSO betekent daarom niet dat ieder kind na dag één vrolijk meespeelt. Het betekent dat een kind de ruimte krijgt om te landen, zich gezien voelt en langzaam vertrouwen kan opbouwen.
Respect, vertrouwen en veiligheid als basis
Respect betekent dat we duidelijke afspraken met elkaar maken en dat we ons daar samen aan houden. Kinderen weten daardoor wat er van hen wordt verwacht, maar leren ook rekening te houden met de grenzen en behoeften van anderen.
Vertrouwen groeit wanneer we eerlijk en oprecht met elkaar omgaan. Wanneer kinderen merken dat er naar hen geluisterd wordt, dat afspraken worden nagekomen en dat ze kunnen zeggen wat ze denken en voelen.
Veiligheid gaat over je veilig vóélen. Een kind moet ervaren dat het zichzelf mag zijn, fouten mag maken en hulp kan vragen wanneer dat nodig is.
Voor de pedagogisch medewerkers ligt hier een belangrijke rol. Niet alleen door Respect, Vertrouwen en Veiligheid zelf voor te leven, maar vooral ook door kinderen te helpen hierop te reflecteren.
Reflecteren begint bij jezelf
Binnen reflecteren is het belangrijk dat kinderen leren om eerst naar zichzelf te kijken. Kinderen hebben soms de neiging om te wijzen naar wat een ander doet of om vooral te benoemen wat er bij de ander misgaat. Juist dan helpt het om de aandacht terug te brengen naar de eigen rol: Wat deed jij? Wat was jouw aandeel? Wat ging er goed en wat zou jij de volgende keer anders kunnen doen?
Dat betekent niet dat het gedrag van een ander er niet toe doet, maar wel dat kinderen leren focussen op datgene waar ze zelf invloed op hebben. Je kunt het gedrag van een ander niet bepalen, maar je kunt wel keuzes maken in je eigen gedrag.
Door kinderen hier bewust bij stil te laten staan, ontwikkelen ze eigenaarschap en leren ze verantwoordelijkheid nemen voor hun handelen. Zo wordt reflecteren niet alleen terugkijken op wat er gebeurde, maar vooral een kans om te leren en te groeien.
Alleen wanneer we daar samen bewust bij stilstaan, ontstaat er een omgeving waarin kinderen kunnen landen, zich kunnen verbinden en uiteindelijk kunnen groeien.
